Ruimte voor contemplatie

Het kunnen ervaren van gemoedsrust vraagt om een nieuwe leefwijze. Om nieuwe gewoonten. Om een nieuwe omgeving. Een stille plek waarin het mogelijk is je even af te zonderen. Alleen te zijn temidden van de drukte van alledag.

Onlangs sprak ik met een oude vriend. Ik verteld hem dat het klooster voor mij nog steeds een speciale aantrekkingskracht heeft. Gedurende mijn studententijd bracht ik jaarlijks een aantal dagen door in de Abdij van Egmond. In dat Benedictijnse klooster vond ik een weldadige rust. Een kleine oase in mijn drukke bestaan.

Wat mij het meest trof was de diepe geestelijke en lichamelijke ontspanning die ik na een aantal dagen begon te ervaren. Door de afwezigheid van prikkels, het weinige praten, het vrijgesteld zijn van dagelijkse beslommeringen, kwam mijn denken als vanzelf tot rust. Daarbij maakte ik lange wandelingen door de Egmondse duinen, waardoor mijn lijf zich zonder stress kon ontladen en revitaliseren. Ik merkte dat deze fysieke omstandigheden tot gevolg hadden dat mijn mentale activiteit, mijn innerlijk gepraat en gedelibereer, steeds minder werd. Als een wiel dat niet langer aangedreven wordt, rolde het denken in mij uit. Hierdoor ontstond meer ruimte voor het gewoonweg waarnemen en ervaren van datgene wat er zich in een bepaald ogenblik aan mij voordeed. Deze ruimte werd gedragen door een diepe ontspanning en een verdiepte en rustige ademhaling. Ook ontdekte ik dat mijn denken helderder was; ze stond in direct contact met dat wat zich voordeed. Het piekeren, malen en de muizenissen over kleine en grote dingen die zich via mijn verbeelding voordeden, kwam tot stilstand.

Eenmaal thuis kon ik deze ontspannen staat vaak maar een dag of twee vasthouden. De kleine en grote zaken van alledag vroegen weer mijn aandacht en langzaamaan kwamen de muizenissen weer terug. Keuzes die gemaakt moesten worden, activiteiten plannen en dingen regelen; het zorgde voor een intensiever denken en een gejaagd handelen om de dingen gedaan te krijgen.

Hoe rust te creëren in het eigen leven dat zo bloot staat aan impulsen en prikkels? Waar afleiding, muizenissen en stress een onlosmakelijke ondertoon in lijken te zijn. Het klooster is voor sommigen – zoals ik – een aanlokkelijk perspectief, maar slechts een tijdelijke oplossing.

Een oplossing ligt in het creëren van omstandigheden thuis, waardoor je rust kunt ervaren. Een (studeer)kamer of zelfs een hoekje van een (slaap)kamer reserveren voor verstilde en verstillende activiteiten: bijvoorbeeld lezen van contemplatieve literatuur of mediteren. Jezelf even terug kunnen trekken en in een prikkelarme omgeving tot jezelf komen. Met als hoofddoel niets-doen, even de boel de boel laten en het denken uit laten rollen om zo tot jezelf te komen.

Dit is echter een deel van de oplossing. In mijn ervaring gaat er een bewuste keuze voor rust aan het betreden van die ruimte vooraf. Immers: je neemt jezelf mee. De beoefening van een contemplatieve leefwijze voor ons moderne mensen bestaat eruit te kiezen om alles los te laten en tot jezelf te komen, terwijl de wereld al aan je deur staat te kloppen om je aandacht.

Dit artikel is geplaatst in Klooster, Niet-handelen. Bookmark hier de permalink.

5 Responses to Ruimte voor contemplatie

  1. Wei Wu Wei zegt:

    En dat is Zen of Ch’an…
    Stil leren zijn en rust en harmonie leren ervaren temidden en ondanks alle onrust, lawaai en prikkels…
    Als je dat kunt, zònder je af te zonderen en zònder een nieuwe manier van leven, nieuwe gewoonten en een nieuwe omgeving, dàn ben je op weg naar Satori…

  2. admin zegt:

    Inderdaad Zen of Ch’an… Interessant genoeg gaat het daarbij ook om tradities waarin het monastieke leven op de voorgrond staat. Waarbij de aandacht getraind wordt in de luwte, en niet in het ‘volle leven’ van alledag.

    Vooral Zen heeft zich sterk in die richting ontwikkeld: de training vindt plaats in een specifiek daarvoor ingerichte omgeving, met eigen gewoonten en rituelen. Alles gericht op het minimaliseren van prikkels om zo de eigen geest te kunnen waarnemen en meester worden. Droogzwemmen om uiteindelijk (na jaren van training) in een ongeacht welke omgeving zichzelf meester te blijven. Dat wil zeggen: de rust te kunnen behouden temidden van drukte.

    De uitdaging voor ons (laat-moderne westerse mensen) schuilt in het aangaan van die beoefening temidden van het alledaagse. Maar dat vraagt een afscheid nemen van de vanzelfsprekende levenshouding die met dit alledaagse samenhangt. Deze is immers gejaagd, neurotisch, verward en afgeleid.

    Daarvoor is het denk ik nodig binnen het eigen leven ‘oefenruimtes’ te creëren waardoor men in staat is de stilte te leren en te integreren. En daarmee verwerf je volgens mij een nieuwe wijze van leven.

  3. Peter Tekelenburg zegt:

    Erg mooi geformuleerd, met name je ervaringen in het klooster van Egmond. Wat je dan thuis weer overkomt is heel herkenbaar. Zelf heb ik ook veel kloosterervaring èn ik heb 10 jaar lang za-zen beoefend. Daar ben ik uiteindelijk mee gestopt toen ik erachter kwam dat zen-meditatie niet persé nodig is om stil aanwezig te zijn. Je kunt ervoor kiezen, maar je kunt ook op een bankje gaan zitten in het park, zoals Eckhart Tolle deed voordat hij bekend werd met zijn ‘The Power of Now’. Of gewoon een hengel uitgooien langs de waterkant; het is altijd hier-en-nu.

  4. We hebben kennelijk een ruimte nodig, dat is ook mijn persoonlijke ervaring met Zen en afzondering in de natuur. Het laatste doe ik nog steeds maar het gaat uiteindelijk om ruimte in je hoofd die ervoor zorgt dat je zelfs op de meest drukke momenten rust ervaart. Het is uiteindelijk het aanleren van een levenshouding.

  5. Johannes zegt:

    @levensfilosoof: Wij mensen zijn gewoontedieren en ik denk dat juist voor het aanleren van een nieuwe of andere levenshouding een nieuwe omgeving ondersteunend kan zijn. Onze drukke laat-moderne context is ook een omgeving die waarin we ondergedompeld zijn en waarin we automatisch een houding aannemen. We laten ons over het algemeen sterk door impulsen en primaire reacties bepalen. Onze levenshouding wordt daardoor dan ook gevormd/getekend. Door heel bewust een andere omgeving op te zoeken kunnen we van dat patroon afstand nemen en een levenshouding ontwikkelen (beoefenen) die we ook andere contexten mee zullen nemen.

Op dit artikel kan niet (meer) gereageerd worden.